Κρίση πανικού με ή χωρίς αγοραφοβία

Στην κρίση πανικού το άτομο έχει συνήθως τέσσερα ή περισσότερα από τα παρακάτω συμπτώματα.

Ταχυκαρδία (αυξημένοι καρδιακοί παλμοί)
Έντονη εφίδρωση
Αύξηση μυϊκής τάσης (τρέμουλο)
Δύσπνοια
Βάρος στο στήθος
Ναυτία, ανακάτεμα στο στομάχι
Ζάλη, αίσθηση επικείμενης λιποθυμικής κρίσης
Αίσθηση αποπροσωποποίησης (νοιώθει να μην είναι ο εαυτός του)
Φόβος ότι θα χάσει τον έλεγχο ή τρελαίνεται
Φόβος θανάτου
Παραισθησίες (μουδιάσματα και μυρμηκιάσεις στο σώμα)
Εξάψεις ή κρυάδες στα άκρα.

Τα συμπτώματα αυτά κλιμακώνονται πολύ γρήγορα και 'πανικοβάλουν' το άτομο το οποίο αναζητά ιατρική φροντίδα συνήθως στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των εφημερευόντων νοσοκομείων. Είναι επίσης σύνηθες ότι αυτά τα συμπτώματα αρχίζουν ήδη να εξασθενούν όταν το άτομο έχει φθάσει στο νοσοκομείο έτσι ώστε να μη χρειάζεται κάποια ουσιαστική παρέμβαση από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.

Τι είναι η αγοραφοβία και ποια η σχέση της με την κρίση πανικού;
Όταν κάποιος έχει βιώσει μια κρίση πανικού και αν μάλιστα έχει μια καριέρα κρίσεων, τότε είναι συνηθισμένο φαινόμενο να αναπτύσσει και αυτό που ονομάζουμε 'αγοραφοβία' (ο όρος δεν έχει σχέση με την αγορά, αγορές κ.λ.π.). Τι είναι όμως η αγοραφοβία; Η αγοραφοβία είναι προϊόν της αγωνίας και ανησυχίας του ατόμου που εχει βιώσει την κρίση πανικού και που έχει σχέση με τις πιθανές συνέπειες της κρίσης δηλ., 'αν πάθω μια κρίση εκεί έξω, ποιός θα με πάει στο νοσοκομείο; Ή 'όλοι εμένα κοιτάζουν, ξέρουν τι έχω', ή 'θα πάθω κρίση, θα πέσω κάτω, θα χτυπήσω και θα γίνω και ρεζίλι' ή........ Αυτές οι βασανιστικές σκέψεις οδηγούν το άτομο να μην 'ξεμυτίζει από την ασφάλεια του σπιτιού του', με αποτέλεσμα να γίνεται όλο και πιο δυσλειτουργικό στην καθημερινότητά του, δηλ. μετά από λίγο δεν μπορεί να πάει στην δουλειά του, αποκόπτεται από φίλους και κοινωνικές σχέσεις κ.λ.π. Ήδη λοιπόν έχει αναπτύξει αγοραφοβία.

Αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού/αγοραφοβίας.
Η γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία (Cognitive-behavior therapy, CBT) αποτελεί την ψυχολογική θεραπεία επιλογής γιατί είναι η πλέον μελετημένη ψυχοθεραπευτική μέθοδος με κλινικά τεκμηριωμένα καλύτερα αποτελέσματα στις αγχώδεις διαταραχές γενικότερα. Ειδικότερα στην αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού με αγοραφοβία, προτείνεται το παρακάτω πρωτόκολλο:

1. Εφαρμογή της τεχνικής της προοδευτικής μυοχαλάρωσης, με στόχο, την όσο το δυνατόν πιο γρήγορη ύφεση και αποδρομή των σωματικών συμπτωμάτων(βλέπε συμπτώματα κρίσης πανικού).
2. Χρησιμοποίηση της τεχνικής της βιοανάδρασης (biofeedback, BF), με στόχο την σταθεροποίηση και ενίσχυση των αποτελεσμάτων της μυοχαλάρωσης .
3. Συστηματική απευαισθητοποίηση, είναι η τεχνική που χρησιμοποιείται για την απόσβεση των φόβων του ασθενή.
4. Γνωστική αναπλαισίωση είναι η τεχνική που χρησιμοποιείται για την επαναδιαπραγμάτευση και αναθεώρηση ζητημάτων που αγχώνουν το άτομο σε μια άλλη, νέα βάση, η οποία δεν πυροδοτεί άγχος.

 

Παντελής Κεβρεκίδης, Ψυχολόγος, MSc, PhD